यसअघि मैले केही टेलिफिल्म र कथानकमा अभिनय तथा सह-निर्देशनको काम गरिसकेको थिएँ । पछिल्लो समय कुनै ठूलो पूर्वतयारीबिनै एउटा छोटो फिल्म ‘जाली भान्जा’ बनाएँ । प्रिमियरमा दर्शक र मिडियाले सोचेभन्दा राम्रो प्रतिक्रिया दिए । त्यही एउटा सानो सफलताले मभित्र एउटा नयाँ ऊर्जा भरिदियो ।
निर्देशक मित्र मीनबहादुर भामको यात्रा र पछिल्लो समय कान्स फिल्म फेस्टिभलमा नेपाली चलचित्र ‘द एलिफेन्ट्स इन द फग’ ले अवार्ड जितेपछि मलाई यो बाटोमा लाग्ने अझ ठूलो प्रेरणा मिल्यो ।
मलाई लाग्यो ख्यालठट्टामै बनाउँदा त यत्तिको बन्यो भने, अझ राम्रो तयारीका साथ लाग्दा यसले कति ठूलो प्रभाव पार्ला ?
यसअघि मैले बनाएका केही चलचित्र बजार नपाएर हराए, केही त ठूला कलाकारको नाम नभएकै कारण वितरकले नपत्याएर प्रदर्शनमै आउन सकेनन् । त्यसैले व्यावसायिक झमेलामा अल्झिनुभन्दा आफूलाई आत्मसन्तुष्टि दिने कथामा फिल्म वा डकुमेन्ट्री बनाउने र फेस्टिभलमा लैजाने सोच पलायो ।
यो फिल्मले नरसंहारबाट मुस्किलले जीवित बचेका हसनको कथा प्रस्तुत गर्दै युद्धले मानिसको जीवन, परिवार र पहिचानमा छोडेको गहिरो घाउलाई निकै संवेदनशील ढङ्गले देखाएको छ । पीडादायी इतिहास र विस्थापनको कथा समेटिएको यो वृत्तचित्रले मलाई भावुक बनाउनुका साथै लामो समयसम्म सोच्न बाध्य बनायो ।
घरको ढोका थुनेर निस्कँदा ‘फेरि फर्कन पाइन्छ कि पाइँदैन’ भन्ने त्यो अन्योल पर्दामा देख्दा विस्थापन भनेको एउटा ठाऊँ छाडेर अर्को ठाऊँ जानु मात्र होइन रहेछ, मानिसको पहिचान, सम्झना र सिङ्गो जीवनको निरन्तरता नै चुँडिनु रहेछ भन्ने महसुस भयो । यो डकुमेन्ट्री सकिएपछि धेरै बेरसम्म मेरो मन भारी भइरह्यो ।
बाहिरबाट हेर्दा असामान्य देखिने एउटा परिवारभित्रको माया, जिम्मेवारी र आपसमा स्वीकार्ने भावनालाई फिल्मले निकै सुन्दर ढङ्गले प्रस्तुत गरेको थियो । फेस्टिभलको अन्तिम दिन मैले जेम्स ग्रे निर्देशित फिल्म ’पेपर टाइगर’ हेरेँ । त्यसअघि नै फेस्टिभलको एउटा कार्यक्रममा निर्माता मध्यका एक मार्को प्रेगोको अनुभव सुन्ने अवसर पाइसकेको थिएँ ।
त्यसैले उनले निर्माण गरेको फिल्मलाई ‘पियाजा ग्रान्दे’को विशाल पर्दामा हेर्न पाउनु मेरा लागि एउटा रोचक संयोग बन्यो । फिल्म ठीकै लाग्यो, तर मैले अपेक्षा गरेजस्तो धेरै उत्साहजनक वा गहिरो प्रभाव पार्ने खालको भने लागेन । कतिपय दृश्य हेर्दा यस्ता कथा पहिले नै कतै हेरिसकेजस्तो पनि महसुस भयो ।
लोकार्नो हेर्दा पोखरा सम्झिएँ
लोकार्नोको सुन्दरता र त्यहाँको फेस्टिभलको वातावरण देख्दा मलाई बारम्बार हाम्रो पोखराको सम्झना भइरह्यो । पोखरामा पनि प्राकृतिक सुन्दरता, होटल र पर्यटनको अद्भूत सम्भावना छ । यदि स्थानीय सरकार, पर्यटन व्यवसायी र चलचित्रकर्मी मिलेर योजना बनाउने हो भने पोखरामा पनि यस्तै अन्तर्राष्ट्रियस्तरको फिल्म फेस्टिभल आयोजना गर्न सकिन्छ । एउटा राम्रो फेस्टिभलले सिङ्गो शहरको पहिचान बदल्न सक्छ भन्ने उदाहरण लोकार्नो नै हो ।
म लोकार्नोबाट फर्किँदा आफूसँग फिल्म हेर्ने धैर्यता, आफ्ना कमजोरी चिन्न सक्ने क्षमता र इमान्दारितासहित तयारी गरे अन्तर्राष्ट्रिय मञ्च टाढा छैन भन्ने आत्मविश्वास लिएर फर्केको छु । अबको मेरो लक्ष्य स्पष्ट छ- बलियो कथा बुन्ने, राम्रो पूर्वतयारी गर्ने र आफ्ना सिनेमा लिएर विश्वमञ्चका ढोकाहरू ढकढक्याइरहने ।
फिल्म प्रदर्शनभन्दा बाहिरको वास्तविक पाठशाला
लोकार्नोमा आएपछि मैले बुझेँ फिल्म फेस्टिभल भनेको बनेका फिल्म देखाउने ठाऊँ मात्र होइन रहेछ । यहाँ त आधा बनेका वा स्क्रिप्टको चरणमा रहेका प्रोजेक्ट लिएर लगानीकर्ता, सह-निर्माता र वितरक खोज्न सकिने रहेछ ।
म विभिन्न ‘इण्डष्ट्रि सेसन’ र छलफलमा सहभागी भएँ । त्यहाँ एउटा के कुरा प्रष्ट भयो भने केवल राम्रो कथा भएर मात्र पुग्दैन, त्यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारसामु कसरी प्रस्तुत गर्ने र बजेट तथा बजारको रणनीति कसरी बनाउने भन्ने ज्ञान पनि उत्तिकै चाहिन्छ । ठूला निर्माता र निर्देशकसँगको संवादले मलाई स्वतन्त्र सिनेमा निर्माणमा अघिबढ्ने ठूलो हौसला दियो ।
